Isı Etkisiyle Hâl Değişimi

5. Sınıf Fen Bilimleri · 5. ünite: Maddenin Doğası · 4 ders saati

FB.5.5.4 kazanımı

Maddenin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğini bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme

Maddenin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğine ilişkin ön bilgi ve deneyimlerine dayalı önerme oluşturur. Gözleme dayalı olan ve olmayan önermeleri karşılaştırır. Maddenin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğini temellendirebilmek için gözlem verilerinden sonuç çıkarır. Gözlemlenmemiş duruma ilişkin tahminde bulunur. Tahminlerinin geçerliğini sorgular.

titreşimötelemedönmeısısıcaklıkerimedonmakaynamayoğuşmabuharlaşmasüblimleşmekırağılaşmaısı iletkenliğiısı yalıtkanlığıısı yalıtımı

Örnek sunumdan ilk slaytlar

14 slaytlık, 40 dakikalık bir ders. Tamamını düzenlenebilir PowerPoint dosyası olarak indirmek için ücretsiz hesap açın.

Isı Etkisiyle Hâl Değişimi

Maddenin Sıcaklıkla Değişen Yolculuğu

Slayt 1

Düşünelim ve Tartışalım

Sıcak bir yaz gününde elinizdeki dondurma neden erir ve akan dondurmayı soğutucuya koyarsak ne olur?

Slayt 2

Temel Kavram

Isı

Sıcaklıkları farklı iki madde arasında alınıp verilen bir enerji türüdür.

Sıcak çayın içine konulan soğuk çay kaşığının ısınması.

Slayt 3

Maddenin Tanecikleri ve Isı

  • •Madde ısı aldığında taneciklerinin hareketi artar.
  • •Tanecikler daha hızlı titreşir ve öteleme yapar.
  • •Madde ısı verdiğinde taneciklerin hareketi yavaşlar.
  • •Tanecik hareketindeki değişim hâl değişimine yol açar.
Slayt 4

Bu kazanımda işlenen kavramlar

Isı
Sıcaklıkları farklı iki madde arasında alınıp verilen bir enerji türüdür.Örnek: Sıcak çayın içine konulan soğuk çay kaşığının ısınması.
Süblimleşme
Katı bir maddenin ısı alarak sıvılaşmadan doğrudan gaz hâline geçmesidir.Örnek: Dolaptaki güveleri uzaklaştırmak için kullanılan naftalinin küçülmesi.

Ders planı özeti

Giriş
Derse günlük hayattaki erime ve donma örnekleriyle başlanır. Öğrencilerin merakını çekmek için dondurma ve buz örnekleri üzerinden yönlendirici sorular sorulur.
Gelişme
Isı etkisiyle gerçekleşen hâl değişimleri sunum ve görsellerle anlatılır. Buz erimesi deneyi ile gözlem yapma ve verilere dayalı tahmin yürütme becerisi desteklenir.
Sonuç
Etkinlik sonuçları değerlendirilir ve tanecik düzeyindeki değişimler özetlenir. Isı alışverişi ve hâl değişimi arasındaki ilişki netleştirilir.
Ölçme ve değerlendirme
Sınıf içi etkileşimli çoktan seçmeli sorular ve etkinlik gözlem kâğıtlarındaki tahmin-gözlem uyumu değerlendirilir.
Materyaller
Akıllı tahta sunumu, Şeffaf plastik bardak, Buz küpleri, Kronometre, Gözlem kâğıtları

Sınıf etkinliği: Buz Taneciklerinin Yolculuğu

Şeffaf bir bardağa buz küpü koyun. Bardağı sınıfta bekletip 5 dakikada bir gerçekleşen durumları gözlemleyin ve forma not edin. Buz tamamen eridiğinde ne kadar süre geçtiğini kaydedip bir sonraki aşamayı tahmin edin.

10 dakika · Şeffaf plastik bardak, Buz küpleri, Kronometre, Gözlem kâğıdı

Örnek değerlendirme soruları

  1. Aşağıdaki hâl değişimlerinden hangisinde madde dışarıdan ısı ALIR?

    • A) Donma
    • B) Yoğuşma
    • C) Kırağılaşma
    • D) Erime

    Doğru cevap: D — Erime olayında katı madde çevresinden ısı alarak sıvı hâle geçer. Donma, yoğuşma ve kırağılaşmada ise madde dışarıya ısı verir.

  2. Soğuk bir günde pencere camlarının iç tarafında su damlacıklarının oluşması hangi hâl değişimiyle açıklanır?

    • A) Süblimleşme
    • B) Yoğuşma
    • C) Donma
    • D) Buharlaşma

    Doğru cevap: B — Odadaki sıcak su buharı soğuk cama çarptığında ısı vererek sıvı su damlacıklarına dönüşür. Bu olay yoğuşmadır.

Bu kazanımı kendi ayarlarınızla üretin

Slayt sayısını, süreyi ve soru sayısını siz seçin. Sunum, ders planı ve değerlendirme soruları 30-40 saniyede hazır olsun.

Ücretsiz üretPlanları görün

Sık sorulan sorular

FB.5.5.4 kazanımı nedir?

5. Sınıf Fen Bilimleri dersi 5. ünitesinde yer alan FB.5.5.4 kazanımı: “Maddenin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğini bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme” Maddenin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğine ilişkin ön bilgi ve deneyimlerine dayalı önerme oluşturur. Gözleme dayalı olan ve olmayan önermeleri karşılaştırır. Maddenin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğini temellendirebilmek için gözlem verilerinden sonuç çıkarır. Gözlemlenmemiş duruma ilişkin tahminde bulunur. Tahminlerinin geçerliğini sorgular.

Isı Etkisiyle Hâl Değişimi konusu kaç ders saati sürer?

Öğretim programı bu kazanım için 4 ders saati öngörüyor. Ünitenin tamamı 26 ders saati.

Isı Etkisiyle Hâl Değişimi için ders planı nasıl kurulur?

Derse günlük hayattaki erime ve donma örnekleriyle başlanır. Öğrencilerin merakını çekmek için dondurma ve buz örnekleri üzerinden yönlendirici sorular sorulur. Isı etkisiyle gerçekleşen hâl değişimleri sunum ve görsellerle anlatılır. Buz erimesi deneyi ile gözlem yapma ve verilere dayalı tahmin yürütme becerisi desteklenir. Ölçme: Sınıf içi etkileşimli çoktan seçmeli sorular ve etkinlik gözlem kâğıtlarındaki tahmin-gözlem uyumu değerlendirilir.

Bu sunumu indirebilir miyim?

Evet. Ücretsiz hesapla ayda 3 sunum üretebilir, PowerPoint dosyasını ve tek sayfalık ders planını indirebilirsiniz. Kart bilgisi istenmez.

Maddenin Doğası ünitesinin diğer kazanımları